Hidrofor gücü nasıl hesaplanır?
Hidrofor, şebekeden gelen suyun basıncını yükselterek üst katlara ulaşmasını sağlayan pompa ve basınç tankı grubudur. Doğru boyutlandırma için binanın aynı anda ihtiyaç duyduğu su debisi ile suyun çıkması gereken yükseklik bilinmelidir. Bu araç bu iki değeri doğrudan ölçmez; yerine daire ve kat sayısından yola çıkan kaba bir yöntem kullanır.
- Eşdeğer daire sayısı: 1 + (daire sayısı − 1) × 0,45. Tüm dairelerin aynı anda su çekmediği varsayımıyla her ek daire kısmi ağırlıkla sayılır.
- Kat çarpanı: 1 + (kat sayısı − 4) × 0,06. Dört katın altında çarpan 1 kalır.
- Güç: eşdeğer daire × 0,18 × kat çarpanı, HP cinsindendir. Aralığın alt sınırı bu değerin %80’i, üst sınırı %130’udur.
- Tank hacmi: eşdeğer daire × 14 ÷ 5 yuvarlanıp 5 ile çarpılır; en az 24 litre alınır. Üst sınır bu değerin 1,8 katıdır.
Örnek sonuçlar
| Bina | Güç aralığı | Tank |
|---|---|---|
| 6 daire, 3 kat | 0,47 – 0,76 HP | 45 – 81 litre |
| 12 daire, 4 kat | 0,86 – 1,39 HP | 85 – 153 litre |
| 24 daire, 8 kat | 2,03 – 3,29 HP | 160 – 288 litre |
| 48 daire, 12 kat | 4,72 – 7,67 HP | 310 – 558 litre |
Çalışılmış örnek
12 daireli, 4 katlı bir apartmanı düşünelim. Eşdeğer daire sayısı 1 + 11 × 0,45 = 5,95 olur. Bina 4 katlı olduğundan kat çarpanı 1’dir. Güç 5,95 × 0,18 × 1 = 1,07 HP bulunur ve önerilen aralık 0,86 – 1,39 HP’dir; bu yaklaşık 0,64 – 1,04 kW demektir. Tank tarafında 5,95 × 14 ÷ 5 = 16,66 yuvarlanınca 17 çıkar, 5 ile çarpınca 85 litre elde edilir. Üst sınır 85 × 1,8 = 153 litredir.
Aynı apartman 8 katlı ve 24 daireli olsaydı eşdeğer daire 11,35, kat çarpanı 1 + 4 × 0,06 = 1,24 olacaktı. Güç 11,35 × 0,18 × 1,24 ≈ 2,53 HP, tank ise 160 litre civarında çıkar.
Tank hacmi ve basınç ayarı
Basınç tankı, pompanın her musluk açılışında değil, belirli bir basınç aralığında devreye girmesini sağlar. Tank küçük kalırsa motor sık sık çalışıp durur; bu hem elektrik tüketimini hem de aşınmayı artırır. Aracın verdiği litre aralığında, sık kullanılan ve kalabalık binalarda üst sınıra yakın bir tank, sakin ve küçük binalarda alt sınıra yakın bir tank mantıklıdır. Tankın hava ön basıncı, pompanın devreye girme basıncının biraz altında olacak şekilde üretici talimatına göre ayarlanmalıdır; yanlış ön basınç, doğru hacimde bir tankın bile verimsiz çalışmasına yol açar.
Gerçek seçim için neye bakılır?
- Basma yüksekliği: Bir katı yaklaşık 3 m, 1 barı yaklaşık 10 m su sütunu saydığınızda her üç kat için kabaca 1 bar basınç gerekir; üstüne musluk ucundaki işletme basıncı ve boru kayıpları eklenir.
- Şebeke giriş basıncı: Şebeke zaten yüksek basınç veriyorsa hidroforun yapacağı iş azalır; düşükse aynı bina için daha güçlü pompa gerekir.
- Çok pompalı paket sistemler: Yüksek ve kalabalık binalarda tek motor yerine birlikte veya sırayla çalışan birden fazla pompa kullanılır; bunların seçimi proje gerektirir.
- Beklenmedik su kayıpları: Binada gizli bir kaçak varsa hidrofor sürekli çalışır ve kapasite yetersiz görünür. Daire bazında su kaçağı sayaç testi yapmak bunu ayırt etmenin kolay bir yoludur.
