IPv4 adresi, alt ağ maskesi ve CIDR
IPv4 adresi 32 bitten oluşur ve okunaklı olsun diye dört sekizli (oktet) halinde ondalık yazılır: 192.168.10.37 gibi. Adresin bir kısmı ağı, kalanı ağ içindeki cihazı (host) tanımlar. Bu ayrımı alt ağ maskesi belirler: maskede 1 olan bitler ağ bölümüdür, 0 olan bitler host bölümüdür. CIDR gösterimi aynı bilgiyi kısaltır; 255.255.255.0 maskesinde 24 tane 1 olduğu için /24 yazılır. Maske her zaman önce kesintisiz 1’ler, sonra kesintisiz 0’lardan oluşmalıdır; 255.0.255.0 gibi bir değer geçerli maske değildir.
Hangi değerler nasıl hesaplanır?
- Ağ adresi: IP adresi ile maskenin bit bit VE işlemi.
- Joker maske: maskenin tersi (255.255.255.0 → 0.0.0.255).
- Yayın adresi: ağ adresi ile joker maskenin VEYA işlemi.
- İlk ve son host: ağ adresinden bir sonraki ve yayın adresinden bir önceki adres.
- Toplam adres: 2(32 − CIDR); kullanılabilir host sayısı bundan 2 eksiktir.
Sık kullanılan CIDR değerleri
| CIDR | Alt ağ maskesi | Toplam adres | Kullanılabilir host |
|---|---|---|---|
| /8 | 255.0.0.0 | 16.777.216 | 16.777.214 |
| /16 | 255.255.0.0 | 65.536 | 65.534 |
| /22 | 255.255.252.0 | 1.024 | 1.022 |
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 |
| /25 | 255.255.255.128 | 128 | 126 |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 | 62 |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 | 30 |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 | 14 |
| /29 | 255.255.255.248 | 8 | 6 |
| /30 | 255.255.255.252 | 4 | 2 |
| /31 | 255.255.255.254 | 2 | 2 (RFC 3021) |
| /32 | 255.255.255.255 | 1 | 1 (tek adres) |
Örnek hesap
192.168.10.37 adresi ve /24 maskesi için ağ adresi 192.168.10.0, yayın adresi 192.168.10.255’tir. Joker maske 0.0.0.255, toplam adres 256, kullanılabilir host 254 olur; host aralığı 192.168.10.1 – 192.168.10.254’tür. Bu ağı dört alt ağa bölmek için 2 bit gerekir, yani yeni önek /26’dır (255.255.255.192) ve her alt ağda 64 adres, 62 host bulunur: 192.168.10.0/26, 192.168.10.64/26, 192.168.10.128/26 ve 192.168.10.192/26. Bir başka örnek: 10.1.1.200 ve 255.255.255.224 (/27) için ağ adresi 10.1.1.192, yayın adresi 10.1.1.223, host aralığı 10.1.1.193 – 10.1.1.222 ve host sayısı 30’dur.
Ağı alt ağlara bölme adımları
- İstenen alt ağ sayısını 2’nin kuvvetine yukarı yuvarlayın; 5 alt ağ istiyorsanız 8 alt ağ gerekir.
- Bu sayıdaki bit adedini CIDR değerine ekleyin: 8 alt ağ için 3 bit gerekir, /24 ağ /27 olur.
- Her alt ağın boyutu 2(32 − yeni CIDR) adrestir; alt ağlar ağ adresinden başlayarak bu boyut kadar ilerleyerek dizilir.
- Her alt ağın ilk adresi ağ adresi, son adresi yayın adresi olarak ayrıldığından host sayısı iki eksiktir.
Araç ilk sekiz alt ağı tablo halinde gösterir. Bir ağın içinde çok sayıda alt ağ varsa listenin tamamını aynı kurala göre elle devam ettirebilirsiniz.
Özel ve genel adresler
192.168.0.0/16, 172.16.0.0/12 ve 10.0.0.0/8 blokları yerel ağlarda kullanılan özel adreslerdir; internette doğrudan yönlendirilmezler ve çıkış için çoğunlukla NAT gerekir. 127.0.0.0/8 cihazın kendisini, 169.254.0.0/16 DHCP sunucusu bulunamadığında otomatik atanan adresleri, 100.64.0.0/10 ise servis sağlayıcıların ortak NAT için kullandığı alanı gösterir. Bu bloklar dışında kalan adresler genel adres olarak işaretlenir; ancak bir adresin gerçekten size tahsis edilmiş olup olmadığı bu aracın bilebileceği bir bilgi değildir.
Ağ planlarken dikkat edilecekler
- Büyüme payı bırakın. Bugünkü cihaz sayısına tam uyan bir alt ağ, yeni cihaz eklenince yetersiz kalır.
- Küçük ağlar için /29 ve /30 yaygındır: /30 iki cihaz arası bağlantı için yeterlidir.
- Kamera, yazıcı ve misafir ağlarını ayırmak trafik yönetimi ve güvenlik açısından faydalıdır.
- Farklı alt ağlar çakışmamalıdır; bölme sonucundaki aralıkları dokümante edin.
- Adres sınıfları (A, B, C) eski sınıflı adreslemeye aittir; bugün ağlar CIDR ile tanımlanır.
