Koşu temposu nasıl hesaplanır?
Tempo (İngilizce pace), bir kilometreyi ya da bir mili koşma süresidir; değer küçüldükçe daha hızlı koşuyorsunuz demektir. Hız ise saatte alınan yoldur. İkisi aynı bilginin farklı yazılışıdır:
- Tempo (dk/km) = toplam süre ÷ mesafe
- Hız (km/sa) = mesafe ÷ süre (saat) = 60 ÷ tempo (dk/km)
- Tempo (dk/mil) = tempo (dk/km) × 1,609344
Süre dakika ve saniye olarak yazıldığı için araç önce her şeyi saniyeye çevirir, bölmeyi yapar ve sonucu dakika:saniye biçiminde (örneğin 5:30) verir; sonuçlar en yakın saniyeye yuvarlanır.
Tempo, hız ve standart mesafe süreleri
| Tempo (dk/km) | Hız (km/sa) | 5 km | 10 km | Yarı maraton | Maraton |
|---|---|---|---|---|---|
| 4:00 | 15,00 | 20:00 | 40:00 | 1:24:23 | 2:48:47 |
| 4:30 | 13,33 | 22:30 | 45:00 | 1:34:56 | 3:09:53 |
| 5:00 | 12,00 | 25:00 | 50:00 | 1:45:29 | 3:30:59 |
| 5:30 | 10,91 | 27:30 | 55:00 | 1:56:02 | 3:52:04 |
| 6:00 | 10,00 | 30:00 | 1:00:00 | 2:06:35 | 4:13:10 |
| 6:30 | 9,23 | 32:30 | 1:05:00 | 2:17:08 | 4:34:16 |
| 7:00 | 8,57 | 35:00 | 1:10:00 | 2:27:41 | 4:55:22 |
Tablodaki süreler, tempoyu bütün mesafe boyunca değiştirmeden koruduğunuzu varsayar (yarı maraton 21,0975 km, maraton 42,195 km).
Çalışılmış örnek: tempoyu bulmak
10 km’yi 55 dakikada bitirdiniz (sayfanın varsayılan değerleri). Süre 55 × 60 = 3.300 saniyedir; 3.300 ÷ 10 = 330 saniye, yani 5:30 dk/km. Hız 10 ÷ (3.300 ÷ 3.600) ≈ 10,91 km/sa, mil temposu 330 × 1,609344 ≈ 531 saniye ile 8:51 dk/mil olur. Aynı tempoyu koruyabilseydiniz yarı maratonu 1:56:02, maratonu 3:52:04’te tamamlardınız.
Çalışılmış örnek: hedef süre için gereken tempo
Hedefiniz 10 km’yi 50:00’de koşmak olsun; şu anki temponuz 5:20 dk/km. Gereken tempo 3.000 ÷ 10 = 300 saniye, yani 5:00 dk/km (12,00 km/sa, 8:03 dk/mil). Mevcut tempoyla bitirirseniz süreniz 5:20 × 10 = 53:20 olur; hedefin 3:20 gerisinde kalırsınız. Başka bir deyişle her kilometrede 20 saniye kazanmanız gerekir. Bölme tablosu toplam geçiş süresini 1. km’de 5:00, 5. km’de 25:00, 10. km’de 50:00 olarak gösterir. “Örnek değerleri yükle” düğmesi bu girdileri doldurur.
Riegel modeli ile diğer mesafeleri tahmin etmek
Mesafe uzadıkça tempo düştüğü için sabit tempo projeksiyonu uzun mesafelerde iyimser kalır. Pete Riegel’in önerdiği model bunu hesaba katar: T2 = T1 × (D2 ÷ D1)^1,06. Burada T1 ve D1 bilinen süre ile mesafe, T2 ve D2 tahmin edilen değerlerdir. Yukarıdaki 10 km / 50:00 sonucundan Riegel, yarı maraton için yaklaşık 1:50:19, maraton için yaklaşık 3:50:01 verir; sabit tempoya göre bu süreler sırasıyla 4:50 ve 19:02 daha uzundur. Model yaklaşık bir tahmindir: yeterli uzun koşu antrenmanı, benzer hazırlık düzeyi ve düz bir parkur varsayar. Çok kısa mesafelerden maratona çıkarken güvenilirliği düşer.
Bölme (split) tablosu nasıl kullanılır?
Tablo, hedef tempoda her kilometrenin sonunda saatinizde görmeniz gereken geçiş süresini listeler (en fazla ilk 10 km). Yarışta ilk kilometreleri hedeften çok hızlı geçmek sonradan tempoyu düşürmenin yaygın bir nedenidir; tabloyu bir kâğıda yazıp bileğinize ya da cebinize koymak ölçülü başlamanıza yardım eder. Mesafeniz 10 km’den kısaysa tablo bitiş satırıyla sona erer ve son bölüm 1 km’den kısa olabilir.
Pratik ipuçları
- Yokuş, rüzgâr ve sıcak tempoyu etkiler; düz ve serin bir günde bulduğunuz tempoyu her koşuda bekleyemezsiniz.
- GPS saatler mesafeyi biraz hatalı ölçebilir; resmî parkurda saatteki mesafe ile işaretler uyuşmayabilir.
- Hedef tempoyu önce kısa tekrarlarla deneyin, sonra uzatın.
- Tempoyu kalp atış hızıyla birlikte izlemek isterseniz kalp atış hızı bölgeleri hesaplama aracına bakın.
