US Navy yöntemi nedir?
US Navy yöntemi, 1984’te ABD’de Deniz Sağlığı Araştırma Merkezi’nde Hodgdon ve Beckett’in yayımladığı iki raporla ortaya çıkan, çevre ölçülerinden vücut yağını tahmin eden bir denklemdir. Erkekler için boyun ve bel çevresi ile boy, kadınlar için boyun, bel ve kalça çevresi ile boy kullanılır. Sonraki yıllarda ABD silahlı kuvvetlerinin personel değerlendirmelerinde de kullanılan bu denklemin avantajı, yalnızca bir mezura gerektirmesidir. Dezavantajı ise bir tahmin olması ve ölçüm hatalarına duyarlı olmasıdır.
Formül ve birim uyarısı
Yaygın biçimiyle formüller şöyledir; ölçüler inç cinsindendir ve logaritma 10 tabanındadır:
- Erkek: %yağ = 86,010 × log10(bel − boyun) − 70,041 × log10(boy) + 36,76
- Kadın: %yağ = 163,205 × log10(bel + kalça − boyun) − 97,684 × log10(boy) − 78,387
Bu sabitleri santimetre değerleriyle doğrudan kullanmak yaygın bir hatadır; sonuç erkeklerde yaklaşık 6,5 puan, kadınlarda yaklaşık 26,5 puan fazla çıkar. Araç ölçülerinizi santimetre olarak alır ve 2,54’e bölerek inçe çevirir. Santimetre için yazılmış eşdeğer bir biçim de vardır (vücut yoğunluğunu hesaplayıp yağ oranına çeviren denklem); gerçekçi ölçü aralıklarında iki yol arasındaki fark bir puandan azdır.
Ölçüler nasıl alınmalı?
- Boyun: Gırtlağın hemen altından, şerit yatay ve gevşek olmadan.
- Bel (erkek): Göbek deliği hizasından, karın gevşekken.
- Bel (kadın): Belin en dar yerinden; belirgin bir daralma yoksa göbek deliği hizasından.
- Kalça (kadın): Kalçanın en geniş yerinden, şerit yere paralel.
- Boy: Ayakkabısız ve duvara yaslanarak.
Ölçümü sabah, aynı koşullarda ve nefes verdikten sonra yapın; şeridi deriyi bastırmadan sıkın. Üç kez ölçüp ortalamasını almak hatayı küçültür. Bel ölçüsündeki 1 cm’lik fark, aşağıdaki erkek örneğinde sonucu yaklaşık 0,8 puan oynatır; bu yüzden en çok dikkat edilecek ölçü budur.
Genel referans aralıkları
| Aralık | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| Esansiyel yağ düzeyi | %2 – 5,9 | %10 – 13,9 |
| Sporcu aralığı | %6 – 13,9 | %14 – 20,9 |
| Fit aralığı | %14 – 17,9 | %21 – 24,9 |
| Ortalama aralık | %18 – 24,9 | %25 – 31,9 |
| Yüksek aralık | %25 ve üzeri | %32 ve üzeri |
Bu değerler, Amerikan Egzersiz Konseyi (ACE) tablosu olarak sık aktarılan genel referanslardır; tam sayı sınırları aralarındaki ondalıkları alt sınıfa dahil edecek biçimde gösterilmiştir. Kaynaklara göre bir iki puan oynayabilir ve yaş ile sağlık durumunu hesaba katmaz. Bu aralıklar bir tanı değil, yalnızca konum bilgisidir.
Örnek hesap
Boyu 178 cm, boyun çevresi 38 cm, bel çevresi 86 cm olan bir erkeği ele alalım. Bel − boyun = 48 cm, yani 48 ÷ 2,54 = 18,90 inçtir; log10 değeri 1,2764. Boy 178 cm = 70,08 inç, log10 değeri 1,8456. Hesap: 86,010 × 1,2764 = 109,78; 70,041 × 1,8456 = 129,27; 109,78 − 129,27 + 36,76 = %17,3. Kilosu 80 kg ise tahmini yağ kütlesi 80 × 0,173 = yaklaşık 13,8 kg, yağsız kütle yaklaşık 66,2 kg olur. Kadın örneği: boy 165, boyun 33, bel 75, kalça 98 cm için bel + kalça − boyun = 140 cm = 55,12 inç; sonuç yaklaşık %28,7’dir.
Sonucu yorumlarken
- Tek bir ölçüm yerine, aynı yöntemle belirli aralıklarla yapılan ölçümlerin eğilimine bakın.
- Kalın boyunlu ve çok kaslı kişilerde formül yağı olduğundan düşük gösterebilir.
- Kilo ve boydan yola çıkan vücut kitle indeksi ile birlikte okuyun; kas ve yağı ayıramayan BMI’nin eksiğini bu tahmin kısmen tamamlar.
- Ölçümü ve değerlendirmeyi bir diyetisyen, hekim ya da spor uzmanıyla yapmak daha güvenilirdir.
