Bazal metabolizma hızı nedir?
Bazal metabolizma hızı (BMR), vücudun tam dinlenme hâlinde nefes alma, kan dolaşımı, vücut ısısını koruma ve hücre yenilenmesi gibi yaşamsal işlevler için harcadığı enerjidir. Laboratuvarda “BMR” ve “dinlenme metabolizma hızı” (RMR) biraz farklı koşullarda ölçülür; günlük kullanımdaki denklemler ise çoğunlukla dinlenme metabolizma hızını tahmin eder ve iki değer birbirine yakındır. Bu araç, boy, kilo, yaş ve cinsiyetten BMR’yi iki yaygın denklemle hesaplar. Denklemler yaygın kullanılan genel yaklaşımlardır; bireysel ölçümün yerini tutmaz.
Kullanılan denklemler
| Denklem | Cinsiyet | BMR (kcal/gün; kg, cm, yaş) |
|---|---|---|
| Mifflin–St Jeor (1990) | Erkek | 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş + 5 |
| Mifflin–St Jeor (1990) | Kadın | 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş − 161 |
| Revize Harris–Benedict (1984) | Erkek | 13,397 × kilo + 4,799 × boy − 5,677 × yaş + 88,362 |
| Revize Harris–Benedict (1984) | Kadın | 9,247 × kilo + 3,098 × boy − 4,330 × yaş + 447,593 |
Harris–Benedict denklemi 1918–1919’da geliştirilmiş, Roza ve Shizgal tarafından 1984’te yeniden değerlendirilerek katsayıları güncellenmiştir; araç bu revize sürümü kullanır. Mifflin–St Jeor ise 1990’da yayımlanmış daha yeni bir denklemdir. 2005’te yayımlanan bir sistematik derlemede (Frankenfield ve arkadaşları) yaygın kullanılan dört denklem karşılaştırılmış, Mifflin–St Jeor’un ölçülen değerin ±%10’u içinde tahmin yapma olasılığı en yüksek denklem olduğu bildirilmiştir; yazarlar yine de bireysel hataların büyük olabileceğini vurgular. Bu yüzden araç ikisini yan yana gösterir ve ana sonuç için seçimi size bırakır.
Örnek hesap
40 yaşında, 180 cm boyunda, 85 kg ağırlığında bir erkek düşünelim. Mifflin–St Jeor: 10 × 85 + 6,25 × 180 − 5 × 40 + 5 = 850 + 1.125 − 200 + 5 = 1.780 kcal/gün. Revize Harris–Benedict: 13,397 × 85 + 4,799 × 180 − 5,677 × 40 + 88,362 = 1.138,75 + 863,82 − 227,08 + 88,36 ≈ 1.864 kcal/gün. İki denklem arasındaki fark yaklaşık 84 kcal, yani yaklaşık %4,7’dir. Orta aktif düzeyde (çarpan 1,55) günlük toplam enerji harcaması Mifflin–St Jeor’a göre 1.780 × 1,55 = 2.759 kcal, Harris–Benedict’e göre yaklaşık 2.889 kcal çıkar.
BMR ile günlük enerji harcaması arasındaki fark
| Aktivite düzeyi | Çarpan |
|---|---|
| Hareketsiz: masa başı iş, az veya hiç egzersiz | 1,2 |
| Hafif aktif: haftada 1–3 gün hafif egzersiz | 1,375 |
| Orta aktif: haftada 3–5 gün orta tempo egzersiz | 1,55 |
| Çok aktif: haftada 6–7 gün yoğun egzersiz | 1,725 |
| Aşırı aktif: günde iki antrenman veya ağır fiziksel iş | 1,9 |
BMR, hiç hareket etmeseniz de harcadığınız enerjidir; yürümek, çalışmak ve spor yapmak buna eklenir. BMR’nin aktivite çarpanıyla çarpılması günlük toplam harcamanın tahminini verir. Hedefe göre günlük kalori ve makro dağılımı için günlük kalori ihtiyacı hesaplama aracına bakabilirsiniz; o araç Mifflin–St Jeor denklemini kullanır.
Sonucu yorumlarken dikkat edilecekler
- Tahmindir. Revize Harris–Benedict’in özgün çalışmasında %95 güven aralığı yaklaşık ±200 kcal/gün olarak bildirilmiştir; bireysel fark daha büyük olabilir.
- Kas kütlesi hesaba girmez. Denklemler yalnızca boy, kilo, yaş ve cinsiyeti kullandığı için aynı değerlere sahip iki kişi gerçekte farklı harcayabilir.
- Aktivite düzeyini gerçekçi seçin. Çarpanı yüksek seçmek günlük harcamayı olduğundan fazla gösterir; kararsızsanız bir alt düzeyi seçin.
- Boy ve kilo ilişkisi için BMI ve ideal kilo araçlarına bakabilirsiniz; BMR bu bilgiyi vermez.
- Gerçek dinlenme harcaması yalnızca sağlık kuruluşlarında dolaylı kalorimetri gibi yöntemlerle ölçülür.
