Gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi nasıl hesaplanır?
Hekimlikte gebelik yaşı, döllenmenin gerçekleştiği günden değil, son adet döneminin ilk gününden (SAT) itibaren sayılır. Bu yüzden “8 haftalık gebelik”, bebeğin döllenmeden itibaren yaklaşık 6 haftalık olduğu anlamına gelir. Tahmini doğum tarihi (TDT) için en yaygın yöntem Naegele kuralıdır: SAT’a 280 gün, yani 40 hafta eklenir. Aynı tarihe “bir yıl ekle, üç ay çıkar, yedi gün ekle” kısayoluyla da yaklaşılır; ay uzunluklarına göre bir iki günlük fark çıkabilir, araç tam 280 günü sayar. Kural, döngünün 28 gün sürdüğünü ve yumurtlamanın 14. günde olduğunu varsayar.
Döngüsü daha uzun ya da kısa olanlar için araç, döngü uzunluğu ile 28 arasındaki farkı tarihe ekler veya çıkarır; örneğin 32 günlük döngüde tarih 4 gün ileri alınır. Bu ayar ve Naegele formülü yaygın kullanılan genel yaklaşımlardır; kesin bir ölçüm değildir.
Hangi hesaplama yöntemini seçmeli?
- Son adet tarihi: SAT’ı kesin biliyorsanız ve döngünüz düzenliyse en basit yoldur.
- Ultrason raporu: Raporda yazan hafta ve gün ile raporun tarihini girin. Araç, bu bilgiyi bugüne taşır ve gebeliğin 0. gününü kendisi bulur.
- Tahmini doğum tarihi: Hekiminiz zaten bir TDT verdiyse bunu girin; araç 280 gün geriye giderek haftayı hesaplar.
Erken dönem ultrasonu, tarihlemede SAT’tan daha hassas olabilir. ACOG’un ortak görüşüne göre erken ultrason ile SAT arasındaki fark 9. haftadan önce 5 günü, 14. haftadan önce 7 günü aşarsa tarih genellikle ultrasona göre değiştirilir. Hangi tarihin esas alınacağını hekiminiz belirler; araç yalnızca aritmetik yapar.
Trimester sınırları
| Dönem | Gebelik haftası (hafta + gün) |
|---|---|
| 1. trimester | 0+0 – 13+6 |
| 2. trimester | 14+0 – 27+6 |
| 3. trimester | 28+0 – doğuma kadar |
Kaynaklar sınırları farklı çizebilir; bu araç yukarıdaki yaygın kullanılan tanımı esas alır. ACOG sınıflamasında ayrıca 37+0 – 38+6 haftalar “erken term”, 39+0 – 40+6 haftalar “tam term”, 41+0 – 41+6 haftalar “geç term” olarak adlandırılır.
Hafta, ay ve döllenme yaşı
Gebelik takibinde ay yerine hafta ve gün kullanılır; çünkü ay uzunlukları eşit değildir ve haftalık sayım daha hassastır. Takvim ayına çevirmek isterseniz toplam gün sayısı yaklaşık 30,44’e bölünür: 12 hafta 3 gün (87 gün) yaklaşık 2,9 aya karşılık gelir. Yine de “üçüncü ay” ifadesinin hangi hafta aralığını kapsadığı kaynaktan kaynağa değişir. Bebeğin döllenme yaşı ise gebelik yaşından yaklaşık 2 hafta küçüktür; çünkü SAT’a dayalı sayım yumurtlamadan önceki iki haftayı da içerir.
Örnek hesap
Son adet tarihi 12 Ocak 2026, döngüsü 28 gün olan bir kişiyi ele alalım; hesaplama tarihi 9 Nisan 2026. İki tarih arasında 87 gün vardır: 87 ÷ 7 = 12 kalan 3, yani 12 hafta 3 gün ve 1. trimester. Tahmini doğum tarihi 12 Ocak + 280 gün = 19 Ekim 2026 Pazartesi; tarihe 193 gün (27 hafta 4 gün) kalır. 2. trimester 20 Nisan 2026’da, 3. trimester 27 Temmuz 2026’da başlar. Döngü 32 gün olsaydı tarih 4 gün ileri kayar ve 23 Ekim 2026 Cuma çıkardı. Ultrason örneği: rapor 23 Şubat 2026’da “6 hafta 3 gün” diyorsa, 45 gün geriye gidilir; gebeliğin 0. günü 9 Ocak 2026, tahmini doğum tarihi 16 Ekim 2026 olur.
Sonucu okurken dikkat edilecekler
- SAT’ı not edin. Adet kanamasının başladığı ilk günü yazmak, sonradan hatırlamaya göre çok daha güvenilirdir.
- Tarih bir gün değil bir aralıktır. Doğumların büyük kısmı tahmini tarihte değil, onun öncesinde veya sonrasında gerçekleşir.
- Düzensiz döngüde SAT yanıltabilir. Böyle durumlarda ultrasonla belirlenen tarih esas alınır; hesap tarihini hekiminizle teyit edin.
- Yumurtlama günü için ayrı bir araç var: yumurtlama ve verimli gün hesaplama. Gebelik planı yapıyorsanız bu iki hesap aynı mantığı farklı yönden kullanır.
