Kâr Marjı ve Satış Fiyatı Hesaplama

Kâr marjı ve markup ne demek?

Fiyat belirlerken iki oran sık karıştırılır. Kâr marjı, kârın satış fiyatına oranıdır: (satış − maliyet) ÷ satış. Markup (maliyet üzerine ekleme), kârın maliyete oranıdır: (satış − maliyet) ÷ maliyet. İkisi aynı kârın iki farklı ifadesidir. Maliyetiniz 100 ₺ ve satış fiyatınız 150 ₺ ise kâr 50 ₺’dir; markup %50, marj %33,3’tür. Marj satış fiyatını esas aldığı için %100’e ulaşamaz, oysa markup istenildiği kadar büyüyebilir. Bu araç iki hedef türünü de destekler: hedef marjdan fiyat bulmak için maliyeti (1 − marj)’a bölersiniz; hedef markuptan fiyat bulmak için maliyeti (1 + markup) ile çarparsınız.

Marj ve markup karşılaştırma tablosu

Dönüşüm formülleri: marj = markup ÷ (1 + markup) ve markup = marj ÷ (1 − marj). Tablodaki satırlar “100 ₺ maliyet” için örnektir; araç sonuç tablosunda daha geniş bir listeyi, sizin değerlerinizle birlikte gösterir.

Örnek hesap

Birim maliyeti 120 ₺ olan bir ürün için %40 kâr marjı hedeflediğinizi varsayalım. Satış fiyatı 120 ÷ (1 − 0,40) = 200 ₺ (KDV hariç) olur. Birim kâr 80 ₺, bunun maliyete oranı yani markup %66,67’dir. %20 KDV eklendiğinde etiket fiyatı 240 ₺ olur. 100 adet satarsanız ciro (KDV hariç) 20.000 ₺, toplam kâr 8.000 ₺’dir.

Aynı 120 ₺ maliyetin üzerine %40 markup eklerseniz fiyat 168 ₺ olur ve marj yalnızca %28,6 çıkar. Ters hesapta 120 ₺ maliyetli ürünü 150 ₺’ye satıyorsanız marj (150 − 120) ÷ 150 = %20, markup (150 − 120) ÷ 120 = %25’tir.

Ters hesap ne işe yarar?

Fiyatınız zaten belliyse “Satış fiyatından marj ve markup bul” seçeneğini kullanın. Rakibin fiyatına uymak, kampanya yapmak veya bayiden gelen fiyat listesini değerlendirmek gibi durumlarda bu hesap, o fiyattan satışın size gerçekte ne bıraktığını gösterir. Satış fiyatınız KDV dahil etiketliyse kutuyu işaretleyin; araç önce KDV’yi ayırır, marjı KDV hariç tutar üzerinden hesaplar. Sonuç negatif çıkarsa fiyat maliyetin altındadır ve her satışta zarar edilir. Hedef marjınızı belirlerken sabit giderlerinizi (kira, personel, reklam) ürün başına düşen paya çevirip maliyete eklemek, yalnızca doğrudan maliyetle çalışmaktan daha gerçekçi bir sonuç verir.

Fiyat belirlerken dikkat edilecekler

• Marj hedefini baştan seçin. “Maliyetin %30’u kadar kâr” ile “fiyatın %30’u kadar kâr” aynı değildir; raporlarda ve bayi anlaşmalarında hangisinin kastedildiğini yazın.
• İndirim marjı hızla eritir. Yukarıdaki 200 ₺’lik ürüne %10 indirim yapıp 180 ₺’ye satarsanız marj %40’tan %33,3’e iner.
• Maliyete her şeyi katın: ambalaj, nakliye, komisyon ve iade payı birim maliyete eklenmedikçe gerçek marj hesaplanandan düşük kalır.
• KDV’yi karıştırmayın: maliyet ve satış fiyatını KDV hariç girin, KDV dahil fiyat için ayrı satır kullanın.
• Her ürün için aynı marj şart değil. Bazı işletmeler hızlı dönen ürünlerde düşük, yavaş dönen veya hizmet ağırlıklı kalemlerde daha yüksek marj hedefler; önemli olan ortalama marjın giderlerinizi karşılamasıdır.
• Yuvarlama: psikolojik fiyatlara yuvarlayınca marj değişir; araçta “Satış fiyatından marj bul” seçeneğiyle yuvarlanmış fiyatın marjını kontrol edin.

Restoran ve kafelerde reçete maliyetinden menü fiyatı bulmak için yemek maliyeti ve menü fiyatı hesaplama aracı daha uygundur.