KDV Hesaplama: KDV Ekle ve KDV Çıkar

KDV ekleme ve çıkarma formülü

Katma değer vergisi, bir malın veya hizmetin KDV hariç bedeli üzerine uygulanan orandır. Bu bedele matrah denir. Matrah ile KDV tutarının toplamı da KDV dahil tutardır. Hesap iki yönde yapılır. Elinizde matrah varsa KDV’yi eklersiniz: KDV = matrah × oran ve toplam = matrah + KDV. Elinizde dahil tutar varsa KDV’yi çıkarırsınız: matrah = dahil tutar ÷ (1 + oran) ve KDV = dahil tutar − matrah. Araç iki yönü de tek ekranda yapar, hangi yönde çalıştığınızı sonuç kartında açıkça yazar.

Türkiye’de KDV oranları

Genel oran, indirimli listelerde yer almayan çoğu mal ve hizmete uygulanır. İndirimli oranlar ise yalnızca KDV Kanunu ve Cumhurbaşkanı kararlarındaki listelerde adı geçen kalemler için geçerlidir; benzerlik gerekçesiyle bir ürünü indirimli orana almak mümkün değildir. Oranlar mevzuatla değişebildiği için tablodaki değerleri işlem öncesinde güncel kaynaktan doğrulamakta fayda var. Eski tarihli bir faturayı kontrol ediyorsanız araçtaki “Diğer oran” alanına o dönemin oranını yazabilirsiniz.

Örnek hesap

KDV hariç 8.500 ₺’lik bir hizmet faturalandıracağınızı düşünelim. Oran %20 ise KDV tutarı 8.500 × 0,20 = 1.700 ₺ olur ve fatura toplamı 8.500 + 1.700 = 10.200 ₺ çıkar. Aynı tutarda %10 oranı 850 ₺ KDV ve 9.350 ₺ toplam, %1 oranı ise 85 ₺ KDV ve 8.585 ₺ toplam verir; araç bu karşılaştırmayı sonuç tablosunda otomatik gösterir.

Şimdi tersini yapalım: etiketinde 2.750 ₺ KDV dahil yazan ve %10 orana tabi bir ürün var. Matrah 2.750 ÷ 1,10 = 2.500 ₺, KDV ise 2.750 − 2.500 = 250 ₺’dir. Yukarıdaki 10.200 ₺’yi %20 ile geri açarsanız da 10.200 ÷ 1,20 = 8.500 ₺ matrahına ulaşırsınız; iki yön birbirini tutar.

Pratik kısa yollar ve yaygın hatalar

• Dahil tutardan KDV’yi bulmak için: %20’de tutarı 6’ya, %10’da 11’e, %1’de 101’e bölün. 10.200 ÷ 6 = 1.700 ₺, 2.750 ÷ 11 = 250 ₺ gibi.
• Oranı düşmek yerine bölün. 1.200 ₺ dahil tutardan %20 düşmek 960 ₺ verir; doğru matrah 1.000 ₺’dir. Bu, en sık yapılan hatadır.
• İndirim ve KDV sırası: iskonto matraha uygulanır; KDV iskontolu matrah üzerinden hesaplanır. Önce indirimi matrahtan düşüp sonra KDV ekleyin.
• Fiyat etiketi ve fatura: tüketiciye gösterilen fiyatlar genellikle KDV dahildir. Fatura düzenlerken matrah ile KDV’yi ayrı satırlarda göstermeniz gerekir.
• Marj hesabı: kâr hesabında KDV hariç tutarlarla çalışın; ayrıntı için kâr marjı ve satış fiyatı hesaplama aracına bakın.
• Kapsam dışı kalanlar: KDV tevkifatı, istisna ve muafiyetler, ÖTV gibi diğer vergiler bu araçta hesaplanmaz.

Teklif ve fiyat listesinde KDV dahil mi hariç mi yazılmalı?

Esnaf ve hizmet firmaları için en sık yaşanan karışıklık, müşteriye söylenen tutarın KDV dahil mi hariç mi olduğudur. Şirketlere verilen tekliflerde fiyat çoğunlukla KDV hariç yazılır ve “+ KDV” notu eklenir; bireysel müşteriye verilen fiyat ise genellikle KDV dahil olarak anlatılır. Teklif metnine hangi yöntemi kullandığınızı açıkça yazarsanız fatura kesilirken “tutar neden farklı çıktı” tartışması yaşanmaz. Elinizde yalnızca dahil fiyat varsa bu araçla matrahı bulup kâr ve maliyet hesabınızı KDV’siz tutarlar üzerinden yapabilirsiniz; tersi durumda KDV hariç fiyatınıza oranı ekleyerek müşteriye gösterilecek etiket fiyatını bulabilirsiniz.