Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Gelir vergisi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesindeki artan oranlı tarifeye göre alınır. Vergiye esas tutar olan matrah dilimlere bölünür; her dilimin içine giren kısım o dilimin oranıyla çarpılır ve sonuçlar toplanır. Yani matrahınız bir üst dilime geçtiğinde yalnızca aşan kısım yüksek oranla vergilendirilir, tüm tutar değil. Bu yüzden “maaşım dilim atladı, hepsine yüksek vergi geldi” düşüncesi yanlıştır.
2026 gelir vergisi tarifesi
| Oran | Ücret gelirlerinde dilim üst sınırı | Ücret dışı gelirlerde dilim üst sınırı |
|---|---|---|
| %15 | 190.000 ₺ | 190.000 ₺ |
| %20 | 400.000 ₺ | 400.000 ₺ |
| %27 | 1.500.000 ₺ | 1.000.000 ₺ |
| %35 | 5.300.000 ₺ | 5.300.000 ₺ |
| %40 | 5.300.000 ₺ üzeri | 5.300.000 ₺ üzeri |
Tutarlar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (5. mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nden alınmıştır; tebliğ, 2025 için %25,49 olarak belirlenen yeniden değerleme oranını da anar. Tarife her yıl yeniden belirlendiğinden araçta “kendi dilimlerimi yazacağım” seçeneği vardır. Aynı tebliğe göre 2026’da konut kira gelirleri için istisna tutarı 58.000 ₺’dir; bu tutar matrahı hesaplarken “indirim, istisna ve gider” alanına yazılabilir.
Hızlı hesap yöntemi
Tabloyu dilim dilim toplamak yerine kısa yoldan da hesaplanabilir: önceki dilimlerin toplam vergisi, matrahın içinde bulunduğu dilimin başlangıcını aşan kısmın o dilimin oranıyla çarpımına eklenir. Ücret tarifesinde 400.000 ₺’ye kadar toplam vergi 70.500 ₺’dir; matrah 400.000 ₺’yi aşıyorsa aşan her lira %27 ile işler. Aynı tarifede 1.500.000 ₺’ye kadar toplam vergi 367.500 ₺, 5.300.000 ₺’ye kadar 1.697.500 ₺’dir; ücret dışı tarifede bu iki rakam 232.500 ₺ ve 1.737.500 ₺ olur. Araç bu toplamları kendi hesabıyla üretir, tablodaki sonuçlarla birebir örtüşür.
Örnek hesap: 1.200.000 ₺ ücret matrahı
Ücret gelirleri tarifesiyle ilk 190.000 ₺ için 190.000 × %15 = 28.500 ₺ vergi çıkar. 190.000–400.000 ₺ arasındaki 210.000 ₺ için 210.000 × %20 = 42.000 ₺, 400.000–1.200.000 ₺ arasındaki 800.000 ₺ için 800.000 × %27 = 216.000 ₺ hesaplanır. Toplam vergi 286.500 ₺, efektif oran yaklaşık %23,88, marjinal oran %27’dir. Bu matrah ücret dışı gelirde olsaydı üçüncü dilim 1.000.000 ₺’de bittiği için 28.500 + 42.000 + 162.000 + 200.000 × %35 (70.000) = 302.500 ₺ vergi çıkardı. Araçtaki örnekte 100.000 ₺ ek gelir de %27 dilimde kaldığı için ek verginin 27.000 ₺ olduğunu görürsünüz.
Efektif ve marjinal oran
Efektif oran, toplam verginin matraha bölünmesidir ve gerçekte ortalama olarak ne kadar vergi ödediğinizi gösterir. Marjinal oran ise kazancınıza eklenecek her yeni liranın hangi oranla vergilendirileceğini söyler. Ek gelirin ve zammın net etkisini tartarken marjinal oran, genel vergi yükünü değerlendirirken efektif oran daha anlamlıdır. Araç “sonraki dilime kalan tutarı” da göstererek dilim geçişine ne kadar kaldığını açıklar.
Ücretliler için kümülatif hesap
Maaş bordrosunda gelir vergisi yıllık matrahı bir seferde değil, ay ay biriken (kümülatif) matrahla keser; asgari ücrete isabet eden vergi de istisna edilir. Bu sayfa yıllık matrahı tek seferde vergilendirir. Aylık net maaşı ve istisnanın etkisini görmek için brüt net maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Hesaplarken dikkat edilecekler
- Doğru tarifeyi seçin: Maaş geliri için ücret tarifesi, kira, ticari kazanç ve serbest meslek gelirleri için ücret dışı tarife esas alınır; birden fazla gelir türünüz varsa hangi tarifenin uygulanacağını mali müşavirinizle kontrol edin.
- Matrahı net yazın: Gelirden indirim, istisna ve gider düşüldükten sonra kalan tutar matrahtır; brüt geliri girip indirimi ayrı alana yazabilirsiniz.
- Mahsup edilecek vergiler (ödenmiş stopaj, geçici vergi) araçta hesaba katılmaz; ödenecek tutarı beyannamede bunlar azaltabilir.
- Kira gelirinde vergi hesabı için kira geliri vergisi hesaplama, kâğıtlarda damga vergisi için damga vergisi hesaplama araçlarına bakabilirsiniz.
