Moloz Hacim Hesaplama: Kaç m³, Kaç Ton, Kaç Sefer?

Moloz hacmi neden katı hacimden büyüktür?

Betonu, şapı ya da duvarı yerinde ölçtüğünüzde bulduğunuz değer katı hacimdir: alan ile kalınlığın çarpımı. Malzeme kırılıp parçalara ayrıldığında parçaların arasında boşluk kalır ve aynı malzeme çok daha fazla yer kaplar. Kamyonun ya da konteynerin kasasını dolduran şey bu gevşemiş hacimdir. Gevşemiş hacim, katı hacmin gevşeme katsayısıyla çarpımıdır. Ağırlık ise kırmakla değişmez; bu yüzden katı hacim ile malzemenin yoğunluğundan bulunur.

Araçta kullanılan kabuller

Hesap, seçtiğiniz malzemeye göre aşağıdaki yaklaşık değerleri kullanır. Hepsi kabuldür; nemli, donatılı ya da iri parçalı molozda gerçek değerler farklı çıkabilir.

Son sütun, kasa hacmini ağırlıkla ilişkilendirmeyi kolaylaştırır: aynı kasa dolduğunda beton molozu, karışık tadilat molozundan kabaca 1,4 kat daha ağırdır. Bu yüzden betonda araç hacim olarak dolmadan yük sınırına ulaşabilir.

Örnek hesap

40 m² alanda 12 cm kalınlığında beton şap kırılacak ve 6 m³ kasalı bir araçla taşınacak olsun. Katı hacim 40 × 0,12 = 4,8 m³ çıkar. Beton için gevşeme katsayısı 1,5 olduğundan gevşemiş hacim 4,8 × 1,5 = 7,2 m³ olur. Ağırlık 4,8 × 2,4 = 11,52 ton. Sefer sayısı 7,2 ÷ 6 = 1,2 bulunur ve yukarı yuvarlanarak 2 sefer olur; her seferde ortalama 3,6 m³ ve 5,76 ton taşınır, araç hacim olarak %60 dolar. Aracınız en fazla 5 ton yük taşıyorsa “araç azami yükü” alanına 5 yazın: 11,52 ÷ 5 = 2,3 olduğu için sefer sayısı 3’e çıkar.

İkinci bir örnek: 12 m uzunluğunda, 2,5 m yüksekliğinde ve 20 cm kalınlığında bir tuğla duvar yıkılacak. Duvar alanı 12 × 2,5 = 30 m², katı hacim 30 × 0,2 = 6 m³ olur. Tuğla için katsayı 1,4 olduğundan gevşemiş hacim 8,4 m³, yoğunluk 1,8 ton/m³ olduğundan ağırlık 10,8 ton çıkar. 6 m³’lük araçla 8,4 ÷ 6 = 1,4, yani 2 sefer gerekir. Boşluklu tuğlada gerçek ağırlık bu kabulden daha düşük olabilir.

Alan ve kalınlık nasıl ölçülür?

• Şap ve beton döşeme: Alan odanın en × boyudur. Kalınlığı, yıkımın yapıldığı bir kenardan ya da açılan bir delikten ölçün; eşit değilse birkaç noktanın ortalamasını alın.
• Duvar: Uzunluk × yükseklik duvar alanıdır; kapı ve pencere boşluklarını düşün. Kalınlık olarak duvarın sıvalı kalınlığını girin.
• Kaplama ve şap birlikte sökülüyorsa: Seramik, şap ve beton ayrı malzemelerdir. Her birini kendi kalınlığıyla ayrı hesaplayıp sonuçları toplayın.
• Hafriyat: Alan kazı yüzeyi, kalınlık ise kazı derinliğidir; metre cinsinden derinliği 100 ile çarparak santimetreye çevirin.

Sefer sayısını belirlerken dikkat edilecekler

• Kasa hacmi ile yük kapasitesi aynı şey değildir. Beton, tuğla ve toprak gibi ağır malzemelerde sefer sayısını çoğu zaman tonaj belirler.
• Ortalama doluluğa bakın. Sonuçta görünen doluluk yüzdesi düşükse, aracı küçültmek ya da iki işi tek seferde birleştirmek daha verimli olabilir.
• Alanı doğru ölçün. Duvar yıkımında yüzey alanını kapı ve pencere boşluklarını düşerek girin; malzemeleri karıştırmak yerine her birini ayrı hesaplayın.
• Kalınlık ortalama olmalı. Şap eğimli döküldüyse en az ve en çok kalınlığın ortalamasını alın.
• Sefer sayısını bulduktan sonra maliyet için moloz atma ücreti hesaplama aracında teklifinizi girebilirsiniz.