Tarif nasıl çoğaltılır?
Tarif çoğaltmanın tek kuralı bir çarpan bulmaktır: yapmak istediğiniz porsiyon sayısını tarifteki porsiyon sayısına bölersiniz. Çarpan 1’den büyükse tarif büyür, küçükse küçülür. Ardından her malzemenin miktarı bu sayıyla çarpılır. Araç, beş malzemeye kadar bu işlemi yapar; birim aynı kalır, yalnızca miktar değişir. Sonuç kesirliyse bardak ve kaşık ölçülerinde yaklaşık mutfak gösterimini de (½, ¼, ⅓ gibi), gram ve ml için ise kg ve litre karşılığını yazar.
Örnek hesap
4 kişilik bir tarifi 10 kişiye çıkaralım. Çarpan 10 ÷ 4 = 2,5’tir. Tarifte 2 su bardağı, 250 g, 1 yemek kaşığı, 3 adet ve 500 ml malzeme var. Yeni miktarlar: 2 × 2,5 = 5 su bardağı; 250 × 2,5 = 625 g; 1 × 2,5 = 2,5 yemek kaşığı (2 ½); 3 × 2,5 = 7,5 adet (7 ½, yani en yakın tam sayıyla 7 ya da 8); 500 × 2,5 = 1.250 ml (1,25 litre). Ölçü çeviricide 1,5 su bardağı unu girerseniz 1,5 × 200 = 300 ml hacim ve 300 × 0,55 ≈ 165 g sonucunu görürsünüz.
Her malzeme aynı oranda artmaz
- Tuz, baharat, acı, kabartma tozu ve maya doğrusal ölçeklenmez; çarpanın tamamını uygulamak yerine önce yarısına yakınını ekleyip tadın ve gerekirse artırın.
- Pişirme süresi ve fırın ısısı çarpanla aynı oranda değişmez. Büyük kapta veya kalın dilimde pişme uzar, küçük miktarda kısalır; kontrol ederek ilerleyin. Etli ve tavuklu yemeklerin iyice piştiğinden emin olun.
- Kap ve tepsi boyutu sonucu etkiler; porsiyonu iki katına çıkarırsanız tepsiyi de büyütün ya da iki tepsiye bölün.
- Çarpan çok büyükse (4 ve üzeri) ya da çok küçükse (0,25 ve altı) tarifi kısımlara bölerek denemek daha güvenlidir.
Mutfak ölçüleri ve ml karşılıkları
| Ölçü | Hacim | Diğer ölçülerle |
|---|---|---|
| Çay bardağı | 100 ml | ½ su bardağı |
| Su bardağı | 200 ml | 2 çay bardağı; yaklaşık 13⅓ yemek kaşığı |
| Yemek kaşığı | 15 ml | 3 çay kaşığı; 1,5 tatlı kaşığı |
| Tatlı kaşığı | 10 ml | 2 çay kaşığı |
| Çay kaşığı | 5 ml | ⅓ yemek kaşığı |
Yaklaşık gram eşdeğerleri
Gram, hacim ile malzemenin yoğunluğunun çarpımıdır. Aşağıdaki değerler araçta kullanılan makul ortalama yoğunluklara dayanır ve yaklaşıktır; ürüne, öğütme inceliğine ve kabın doluluğuna göre değişir. Kaşıklar düz (silme) ölçülmüştür.
| Malzeme | 1 su bardağı (200 ml) | 1 yemek kaşığı (15 ml) | 1 çay kaşığı (5 ml) |
|---|---|---|---|
| Su | ≈ 200 g | ≈ 15 g | ≈ 5 g |
| Süt, yoğurt | ≈ 206 g | ≈ 15,5 g | ≈ 5,2 g |
| Sıvı yağ, zeytinyağı | ≈ 182 g | ≈ 13,7 g | ≈ 4,6 g |
| Tereyağı | ≈ 190 g | ≈ 14,3 g | ≈ 4,8 g |
| Bal, pekmez | ≈ 280 g | ≈ 21 g | ≈ 7 g |
| Un, mısır nişastası | ≈ 110 g | ≈ 8,3 g | ≈ 2,8 g |
| Toz şeker | ≈ 170 g | ≈ 12,8 g | ≈ 4,3 g |
| Pudra şekeri | ≈ 100 g | ≈ 7,5 g | ≈ 2,5 g |
| Pirinç (çiğ) | ≈ 160 g | ≈ 12 g | ≈ 4 g |
| Bulgur, irmik | ≈ 140 g | ≈ 10,5 g | ≈ 3,5 g |
| Kırmızı mercimek | ≈ 160 g | ≈ 12 g | ≈ 4 g |
| Tuz (sofra tuzu) | ≈ 240 g | ≈ 18 g | ≈ 6 g |
Hassas tariflerde (ekmek, pasta, kek) bu değerler yalnızca fikir verir; mutfak tartısı daha tutarlı sonuç sağlar. Tarifin maliyetini hesaplamak isterseniz yemek maliyeti ve satış fiyatı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
