TCMB döviz kuru nedir?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), her iş günü bir dizi yabancı para için TL karşılığı belirler ve internet sitesinde ilan eder. Bu kurlar gösterge niteliğindedir: kimseyi bağlamaz, taraflar kendi aralarındaki işlemde hangi kuru kullanacaklarına kendileri karar verir. TCMB’ye göre kurlar iş günlerinde saat 15.30’da belirlenir; hafta sonu, resmî tatil ve yarım gün çalışılan günlerde kur belirlenmez.
Her para için dört değer yayımlanır. Döviz alış ve döviz satış kurları, hesaptan hesaba işlemler ve havaleler için; efektif alış ve efektif satış kurları ise nakit banknot işlemleri içindir. "Alış", alıcı tarafın yani bankanın yabancı parayı sizden aldığı fiyatı, "satış" ise size sattığı fiyatı gösterir; satış kuru her zaman alıştan yüksektir. Efektif kurlardaki makas genellikle daha geniştir. Bazı paralar için efektif kur hiç yayımlanmaz.
Çapraz kur nasıl hesaplanır?
TCMB her parayı TL cinsinden verdiği için iki yabancı para arasındaki çeviri TL üzerinden kurulur:
Sonuç = Tutar × (kaynak paranın 1 birimi kaç TL) ÷ (hedef paranın 1 birimi kaç TL)
Kaynak para TL ise pay 1 olur, hedef para TL ise payda 1 olur. Japon Yeni gibi kuru 100 birim için ilan edilen paralarda önce kur 100’e bölünerek tek birimin TL karşılığı bulunur. Araç bu adımların hepsini yapar, "Hesap" satırında kullandığı TL kurlarını gösterir ve ters kuru da verir.
Çalışılmış örnek
Rakamların tamamen varsayımsal olduğunu hatırlatalım: dolar kuru 40,0000 ₺, euro kuru 43,0000 ₺ olsun ve ikisi de aynı kur türünden alınsın. 2.500 doları euroya çevirmek istiyoruz.
- Önce TL’ye geçiş: 2.500 × 40,0000 = 100.000 ₺
- Sonra euroya geçiş: 100.000 ÷ 43,0000 ≈ 2.325,58 euro
- Kullanılan çapraz kur: 40 ÷ 43 ≈ 0,9302; yani 1 dolar yaklaşık 0,9302 euro eder.
Aynı varsayımla 10.000 ₺ dolara çevrilirse 10.000 ÷ 40,0000 = 250 dolar eder. Gerçek kurlar her gün değiştiği için sayfadaki sonucu bu örnekle değil, seçtiğiniz tarihin TCMB kuruyla karşılaştırın.
Geçmiş tarihli kur ne zaman işe yarar?
Bir faturanın, sözleşmenin veya masrafın hangi güne ait kurla hesaplandığını sonradan kontrol etmek gerekebilir. "Kur tarihi" listesinden iş günü seçtiğinizde hesap o günün TCMB kuruyla yapılır; sonuç kartında tarih ve (son gün için) bülten numarası görünür. Sonuç alanındaki tablo, seçtiğiniz günden geriye doğru son 10 iş gününün kurlarını gösterir; kurun seyrini bir bakışta görmek için kullanışlıdır.
İhracat, ithalat, turizm ve mali müşavirlikte dikkat edilecekler
- Sözleşme ve fatura: Hangi kurun (hangi gün, alış mı satış mı) esas alınacağı belgede yazıyorsa aracı ona göre ayarlayın. Yazmıyorsa karşı tarafla netleştirmek ileride anlaşmazlığı önler.
- Tarih farkı: Fatura tarihi, teslim tarihi ve ödeme tarihindeki kurlar farklıdır. Kur riski taşıyan işlerde bu üç tarihi ayrı ayrı hesaplayıp farkı görmek faydalıdır.
- Banka kuru: Gerçek tahsilat ve ödemede bankanın kendi kuru ve masrafları geçerlidir. Bu sayfadaki sonuç, o tutarla birebir örtüşmeyebilir.
- Turizm: Yabancı misafire döviz cinsinden fiyat verirken liste fiyatınızı yenilediğiniz tarihi ve kurun hangi türden alındığını not edin; efektif ve döviz kuru farklıdır.
- Mali müşavirlik ve muhasebe: Kayıtlarda hangi kurun ve hangi tarihin kullanılacağı mevzuata ve şirketin uygulamasına bağlıdır. Bu araç bir ön hesaptır; kayıt için mali müşavirinize danışın.
Sektörünüz için fiyat ve marj tarafını da hesaplamak isterseniz kâr marjı ve fiyat hesaplama ile KDV hesaplama araçlarına bakabilirsiniz.
