İcra ve gecikme faizi nasıl hesaplanır?
Alacağa faiz işleyen durumlarda en yaygın yöntem basit faizdir: faiz = alacak × yıllık oran ÷ 100 × gün sayısı ÷ 365. Faiz, ilk günkü anaparaya göre hesaplanır; işlemiş faize yeniden faiz yürütülmez. Oran dönem içinde değişmişse alacak, oranın geçerli olduğu aralıklara bölünür; her aralık kendi gün sayısı ve oranıyla hesaplanır, sonuçlar toplanır. Araç en çok dört dönemi destekler ve her dönemi sonuç tablosunda ayrı satır olarak gösterir.
Yasal faiz ve avans faizi oranları
Yasal faiz 3095 sayılı Kanun’a, ticari işlerde avans faizi ise Merkez Bankası’nın açıkladığı orana dayanır. Aşağıdaki değerler bildirilen oranlardır; her alacak için hangisinin uygulanacağı sözleşmeye, alacağın niteliğine ve ticari iş olup olmamasına göre değişir.
| Dönem | Oran (yıllık) | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 Haziran 2024’e kadar | %9 | Yasal faiz |
| 1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 | %24 | Yasal faiz, Cumhurbaşkanı Kararı (sayı 8485) |
| 31 Temmuz 2026’dan itibaren | %31 (2026 için) | Yasal faiz, 7589 sayılı Kanun: reeskont oranının %80’i |
| 20 Aralık 2025’ten itibaren | %39,75 | TCMB avans faiz oranı |
| 17 Eylül 2025’ten itibaren | %42,25 | TCMB avans faiz oranı (önceki) |
Yeni yöntemde yasal faiz, Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenir; 30 Haziran’daki oran bundan beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranı esas alınır. 31 Aralık 2025 reeskont oranı %38,75 olduğundan 2026 için %31 bildirilmiştir. Yeni yılın oranı da aynı mantıkla değişecektir; bu yüzden hazır gelen oranları yalnızca örnek sayın.
Hangi faiz oranı uygulanır?
Faiz oranı sözleşmede yazılıysa önce o orana bakılır. Oran kararlaştırılmamışsa yasal faiz devreye girer. Ticari işlerde Merkez Bankası’nın avans faiz oranı yasal faizden yüksekse temerrüt faizi sözleşme olmasa bile bu oran üzerinden istenebilir. Sözleşmedeki faiz oranı yasal oranlardan yüksekse ve temerrüt faizi ayrıca belirlenmemişse temerrüt faizi sözleşmedeki orandan düşük olamaz. Araç bu seçimi yapmaz; hangi oranın geçerli olduğunu siz belirler ve dönem satırlarına yazarsınız.
Çalışılmış örnek
100.000 ₺ alacağa 15 Ocak 2026’dan 15 Kasım 2026’ya kadar faiz işlesin; başlangıç günü sayılmasın. Oran, 31 Temmuz 2026’ya kadar yıllık %24, o gün ve sonrasında %31 olsun (örnek oranlar):
| Dönem | Aralık | Gün | Oran | Faiz |
|---|---|---|---|---|
| 1. dönem | 16 Ocak – 30 Temmuz 2026 | 196 | %24 | 12.887,67 ₺ |
| 2. dönem | 31 Temmuz – 15 Kasım 2026 | 108 | %31 | 9.172,60 ₺ |
| Toplam | 304 | 22.060,27 ₺ |
Birinci dönem faizi 100.000 × 0,24 × 196 ÷ 365 = 12.887,67 ₺, ikinci dönem faizi 100.000 × 0,31 × 108 ÷ 365 = 9.172,60 ₺’dir. Anapara ile işlemiş faiz toplamı 122.060,27 ₺ eder; son dönemdeki günlük faiz yaklaşık 84,93 ₺’dir.
Gün sayısı ve dönemler nasıl işler?
- Gün sayımı: Varsayılan olarak başlangıç günü sayılmaz, bitiş günü sayılır. Kutuyu işaretlerseniz başlangıç günü de dahil edilir.
- Dönem geçişi: Yeni oranın başladığı gün, yeni oranla hesaplanır. Dönem tarihleri artan sırada ve faiz başlangıcından sonra olmalıdır.
- Takvim hesabı: Gün sayısı girdiğiniz tarihlerin takvim farkıdır; saat dilimi ve bugünün tarihi sonucu etkilemez.
- Yıl esası: Her yıl 365 gün alınır; artık yıllarda da payda 365’tir. Farklı bir yıl esası uygulayan hesaplarda küçük farklar çıkabilir.
- Basit faizi bileşik faizle karşılaştırmak için basit ve bileşik faiz hesaplama, iki tarih arasındaki günü bulmak için gün hesaplama araçlarına bakabilirsiniz.
