İhbar süresi ve ihbar tazminatı nedir?
Belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır; bu bekleme süresine ihbar süresi (bildirim süresi) denir. Süre dolmadan sözleşme feshedilirse, fesheden taraf bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat öder: bu da ihbar tazminatıdır. Tazminatı işveren ödüyorsa işçiye, işçi ödüyorsa işverene ödenir. Süreleri 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi belirler.
İhbar süreleri tablosu
| Çalışma süresi | İhbar süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Sınırlar önemlidir: tam 6 ay çalışan kişi “6 aydan az” sayılmaz, 4 haftalık dilime girer; tam 3 yıl çalışan kişi ise “3 yıldan fazla” olmadığı için 6 haftalık dilimde kalır, bir gün daha çalışırsa 8 haftaya geçer. Araç çıkış gününü hizmet süresine dahil eder ve sınır değerlere denk gelen durumlarda ayrıca uyarı yazar. Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi daha uzun bir süre öngörebilir.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Önce giydirilmiş aylık brüt ücret bulunur: brüt maaş artı yemek, yol, düzenli prim gibi her ay ödenen yan haklar. Bu tutar 30’a bölünerek günlük ücret çıkarılır ve ihbar süresinin gün sayısıyla çarpılır:
İhbar tazminatı (brüt) = giydirilmiş aylık ücret ÷ 30 × (hafta sayısı × 7)
Kıdem tazminatının aksine burada bir tavan uygulanmaz; tutar kesinti öncesi brüt olarak bulunur.
Örnek hesap
6 Mayıs 2024’te işe başlayan ve 13 Kasım 2026’da işten çıkarılan, bildirim süresi verilmemiş bir çalışanı düşünelim. Çıkış günü dahil hizmet süresi 2 yıl 6 ay 8 gün’dür; bu da 1,5–3 yıl dilimine girer ve ihbar süresi 6 hafta (42 gün) olur. Aylık brüt ücreti 36.000 ₺, düzenli yan hakları 4.000 ₺ ise giydirilmiş ücret 40.000 ₺’dir.
Günlük ücret 40.000 ÷ 30 = 1.333,33 ₺; ihbar tazminatı 1.333,33 × 42 = 56.000 ₺ (brüt). Binde 7,59 damga vergisi 425,04 ₺’dir; gelir vergisi hariç net tutar 55.574,96 ₺ olur. Vergi diliminiz örneğin yüzde 15 ise gelir vergisi 8.400 ₺ tutar ve net ihbar tazminatı yaklaşık 47.174,96 ₺’ye iner.
Kesintiler ve vergi
İhbar tazminatı ücret sayıldığından gelir vergisi ve damga vergisine tabidir; SGK primi uygulanmaz. Gelir vergisi, o yıl içinde elde edilen toplam ücret gelirine göre dilim dilim hesaplandığı için tek bir sabit oranla gösterilemez. Bu yüzden araç oranı sizden ister: bordronuzdaki dilimi yazarsanız net tutar hesaplanır, yazmazsanız brüt ve damga vergisi gösterilir.
İhbar tazminatı ne zaman doğmaz?
Taraflardan biri sözleşmeyi 4857 sayılı Kanun’un 24. veya 25. maddesindeki haklı nedenlerle derhâl feshederse bildirim süresi aranmaz. Deneme süresi içindeki fesihte de genellikle bildirim süresi uygulanmaz. Belirli süreli sözleşme süresi dolunca kendiliğinden bittiği için ihbar gerekmez; süre dolmadan yapılan fesih ise ayrı hükümlere tabidir. Bu yüzden sonucu kullanmadan önce feshin hangi hukuki nedene dayandığını netleştirin.
Pratik ipuçları
- Bildirimi yazılı yapın: Bildirimin tarihi ve karşı tarafa ulaştığı gün ispat açısından önemlidir.
- İş arama izni: Bildirim süresi içinde işçi, günde en az 2 saat ücretli iş arama iznini kullanabilir.
- Sözleşmeyi okuyun: İş veya toplu iş sözleşmesi daha uzun bir bildirim süresi koymuş olabilir.
- Kıdem tazminatını da düşünün: Hizmet 1 yılı geçmişse kıdem tazminatı hesaplama aracıyla ayrıca hesap yapın; kullanılmayan izin için yıllık izin hesaplama aracına bakın.
