Yıllık ücretli izin nasıl hesaplanır?
Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenmesi için ücreti ödenerek verilen izindir ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine dayanır. İşçinin izne hak kazanması için işe girişinden itibaren, deneme süresi dahil, en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Süre hesabı yıldönümüne göre yapılır: işe girişten sonra her tamamlanan yıl, yeni bir izin hakkı doğurur ve bu hakkın gün sayısı o tarihte ulaşılan hizmet süresine bağlıdır.
Hizmet süresine göre izin günleri
| Tamamlanan hizmet süresi | Yıllık izin (en az) |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve daha fazla | 26 gün |
| 18 yaş ve altı ya da 50 yaş ve üzeri işçiler | 20 günden az olamaz |
Yaş kuralı, hizmet süresine göre bulunan değeri yükseltir ama düşürmez. Örneğin 50 yaşında veya daha büyük olup 3 yıldır çalışan işçi için 14 gün yerine 20 gün, 16 yıllık hizmeti olan işçi için ise zaten 26 gün uygulanır.
Sınır durumları: yıldönümü, 5 yıl ve 15 yıl
Hizmet yılı yıldönümüne göre sayılır. 10 Mayıs 2017’de başlayan biri için ilk yıl 10 Mayıs 2018’de dolar; hesap tarihi tam o gün olsa bile yıl tamamlanmış sayılır, bir gün öncesinde ise henüz tamamlanmamıştır. Aynı mantıkla 5. yıldönümünde hizmet süresi tam 5 yıldır ve 14 günlük dilimde kalır; 6. yıldönümünde 20 güne, 15. yıldönümünde 26 güne geçilir. İki yıldönümü arasındaki tarihlerde hak, son tamamlanan yıla göre gösterilir; sonraki yıldönümü ve o tarihte doğacak gün sayısı ise sonuç alanında ayrıca belirtilir.
Örnek hesap
10 Mayıs 2017’de işe başlayan, 19–49 yaş grubundaki bir çalışan için hesap tarihini 18 Kasım 2026 alalım. Geçen süre 9 yıl 6 ay 8 gün olduğundan tamamlanan hizmet yılı 9’dur. 5 yıldan fazla, 15 yıldan az hizmet söz konusu olduğu için son yıldönümünde doğan hak 20 gündür.
Bu yıl 6 gün izin kullanmışsa kalan hak 20 − 6 = 14 gündür; devreden izni yoksa toplam kullanılmamış izni de 14 gündür. Bir sonraki yıldönümü 10 Mayıs 2027’dir ve o tarihte 10. yıl tamamlandığı için yine 20 gün yeni hak doğar.
Kullanılmayan izin ve ayrılış
İş sözleşmesi kıdem veya ihbar tazminatına konu olsun olmasın herhangi bir nedenle sona ererse, hak edilip kullanılmamış yıllık izin günlerinin ücreti sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir. Bu yüzden ayrılışta “toplam kullanılmamış izin” rakamı önem kazanır: devreden günleri de eklemeyi unutmayın. Çalışma sürerken ise izin parayla bozdurulamaz; kullanılmayan günler devreden izin olarak birikir. Ayrılıştaki ödeme genellikle günlük brüt ücretin kullanılmayan gün sayısıyla çarpılmasıyla bulunur; bu araç yalnızca gün sayısını verir.
Pratik ipuçları
- İzin belgesiyle karşılaştırın: Kullanılan günleri İnsan Kaynakları kayıtları veya imzaladığınız izin formlarıyla doğrulayın.
- Hafta tatili ve genel tatil: Bu günler izne rastlarsa izin gününden sayılmaz; izin kullanırken dönüş tarihini buna göre planlayın.
- Hizmet birleştirme: Aynı işverene ait farklı işyerlerindeki süreler birleştirilir; arada ayrılık yaşadıysanız toplam süreyi İnsan Kaynakları ile netleştirin.
- Talebi yazılı yapın: İzin isteğinizi ve onayı yazıya dökmek, kullanılan gün sayısını ileride tartışmasız gösterir.
- Sözleşmeyi kontrol edin: İş sözleşmesi ya da toplu sözleşme daha uzun izin tanıyabilir.
- Ayrılışta diğer haklar: Kıdem için kıdem tazminatı hesaplama, bildirim süresi için ihbar tazminatı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
