İndirim nasıl hesaplanır?
İndirim, fiyattan yapılan yüzdelik bir düşüştür. Önce oranı 100’e bölerek ondalığa çevirirsiniz: %20, 0,20 demektir. Liste fiyatını bu sayıyla çarpınca indirim tutarı, fiyattan çıkarınca indirimli fiyat bulunur. 1.000 ₺’lik bir ürün için %20 indirim 200 ₺ düşürür ve fiyat 800 ₺ olur. Aynı sonuca tek adımda da ulaşabilirsiniz: 1.000 × (1 − 0,20) = 800. Parantez içindeki 0,80 sayısına “çarpan” denir. Sayfadaki fiyatlar yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş örnek rakamlardır.
| İndirim oranı | Çarpan | 1.000 ₺’lik fiyatta indirimli fiyat |
|---|---|---|
| %10 | 0,90 | 900 ₺ |
| %20 | 0,80 | 800 ₺ |
| %25 | 0,75 | 750 ₺ |
| %30 | 0,70 | 700 ₺ |
| %50 | 0,50 | 500 ₺ |
İndirim oranını bulmak
Eski ve yeni fiyatı biliyorsanız oran, aradaki farkın eski fiyata bölünmesiyle bulunur. 1.250 ₺’den 1.000 ₺’ye inen bir etikette fark 250 ₺, oran 250 ÷ 1.250 = %20’dir. Yeni fiyat eski fiyattan yüksekse sonuç indirim değil artıştır; araç bunu ayrıca belirtir. Genel yüzde hesapları için yüzde hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Ardışık indirim: %20 + %10 neden %30 değil?
Kampanyalarda “%20 indirim, üstüne %10 sepet indirimi” gibi ifadeler sık görülür. İkinci indirim, ilk indirimden sonra kalan fiyata uygulandığı için oranlar toplanmaz, çarpanlar çarpılır. Örnekte 1.000 ₺ önce %20 ile 800 ₺ olur; 800 ₺’nin %10’u 80 ₺ olduğundan fiyat 720 ₺’ye iner. Toplam indirim 280 ₺, yani %28’dir: 1 − (0,80 × 0,90) = 0,28. Oranları toplayıp %30 kabul etseydiniz 700 ₺ bulurdunuz ve 20 ₺ eksik hesaplardınız.
| Ardışık indirim | Toplamı (yanlış) | Gerçek etkili indirim |
|---|---|---|
| %10 + %10 | %20 | %19 |
| %20 + %10 | %30 | %28 |
| %20 + %20 | %40 | %36 |
| %30 + %20 | %50 | %44 |
| %50 + %50 | %100 | %75 |
Sıra sonucu değiştirmez; önce %10, sonra %20 de aynı 720 ₺’yi verir. Oranlar büyüdükçe toplama ile gerçek etki arasındaki fark da büyür.
Bu mantık iki kampanyayı karşılaştırırken de işe yarar. 1.000 ₺’lik üründe tek seferlik %30 indirim 700 ₺ bırakır. Ardışık %20 ve %15 ise toplamda %35 gibi görünür, ama gerçekte 1.000 × 0,80 × 0,85 = 680 ₺ eder; yani etkili indirim %32’dir. Bu, tek seferlik %30’dan avantajlıdır; yine de %35 sanılandan azdır. “Üst üste indirim” ifadesini gördüğünüzde gerçek tutarı çarpanlarla hesaplamak yanıltıcı rakamlardan korur.
İndirim öncesi fiyatı geri bulma
Elinizde yalnızca indirimli fiyat ve oran varsa, indirimli fiyatı çarpana bölün. %20 indirimle 720 ₺’ye inen ürünün önceki fiyatı 720 ÷ 0,80 = 900 ₺’dir. Sık yapılan hata, 720’ye %20 ekleyip 864 ₺ bulmaktır; yüzde liste fiyatı üzerinden uygulandığı için bu yöntem yanlıştır.
İndirimli fiyatın KDV dökümü
Fiyat KDV dahil ise indirimli tutar da KDV dahildir. Örneğin KDV oranını sizin yazdığınız %20 alırsak 1.200 ₺ dahil bir liste fiyatında %20 indirim 960 ₺ yapar; matrah 960 ÷ 1,20 = 800 ₺, KDV 160 ₺’dir. Oran sizin girdiğiniz orandır; hangi oranın uygulanacağı ürün veya hizmete göre değişir. Ayrıntı için KDV hesaplama aracına bakın.
İşletmeler için pratik ipuçları
- İndirimin kârı nasıl etkilediğini görmek için indirimli fiyatı maliyetle karşılaştırın; ayrıntı için kâr marjı ve fiyat hesaplama aracını kullanın.
- Kampanya afişlerinde ardışık indirimin gerçek etkisini yazın; “%20 + %10” yerine “toplamda yaklaşık %28” demek hem doğru hem anlaşılırdır.
- Yuvarlama: Kuruş farkları fiyat etiketine yansırken genellikle yuvarlanır; araç tutarları iki ondalıkla gösterir.
- Yüzde puanı değil yüzde: “%5 daha fazla indirim” ifadesi belirsizdir; hangi fiyat üzerinden hesaplandığını netleştirin.
